Υποχρεωτική ασφάλιση επιχειρήσεων: Τι ισχύει για φυσικές καταστροφές

Η υποχρεωτική ασφάλιση επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών βρίσκεται ήδη σε εφαρμογή και αφορά σημαντικό αριθμό ελληνικών επιχειρήσεων.

Η υποχρέωση, όμως, δεν καλύπτεται απλώς με την ύπαρξη ενός ασφαλιστηρίου. Χρειάζεται να εξεταστεί αν έχουν δηλωθεί σωστά οι εγκαταστάσεις, ο εξοπλισμός και τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία, αν τα ασφαλισμένα ποσά ανταποκρίνονται στις σημερινές αξίες και αν περιλαμβάνονται οι κίνδυνοι που ορίζει το νομοθετικό πλαίσιο.

Ποιο είναι το νομοθετικό πλαίσιο;

Η βασική υποχρέωση προβλέφθηκε με το άρθρο 5 του Ν. 5116/2024. Στη συνέχεια, το εισοδηματικό όριο μειώθηκε με τον Ν. 5162/2024, ώστε το μέτρο να καλύπτει επιχειρήσεις με ετήσια ακαθάριστα έσοδα άνω των 500.000 ευρώ.

Η εφαρμογή της υποχρέωσης ξεκίνησε την 1η Ιουνίου 2025, ενώ με σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση καθορίστηκαν οι λεπτομέρειες εφαρμογής, οι εξαιρέσεις, η διαδικασία ελέγχου και οι κυρώσεις.

Επειδή η νομοθεσία μπορεί να τροποποιείται, κάθε επιχείρηση πρέπει να ελέγχει την περίπτωσή της με βάση τα επίσημα οικονομικά και περιουσιακά στοιχεία της και όχι μόνο με βάση μία γενική περιγραφή του μέτρου.

Ποιες επιχειρήσεις υπάγονται;

Στο πεδίο εφαρμογής υπάγονται οι επιχειρήσεις των οποίων τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα του προηγούμενου φορολογικού έτους υπερβαίνουν τις 500.000 ευρώ.

Το πρώτο βήμα, επομένως, είναι να επιβεβαιωθεί ο κύκλος εργασιών από τα επίσημα οικονομικά στοιχεία της επιχείρησης. Δεν αρκεί μια πρόχειρη εκτίμηση του σημερινού τζίρου ή μια προφορική πληροφορία.

Μία επιχείρηση που βρίσκεται κάτω από το συγκεκριμένο όριο μπορεί να μην υπάγεται στην υποχρεωτική διάταξη. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αντιμετωπίζει τον ίδιο πραγματικό κίνδυνο από πυρκαγιά, πλημμύρα ή σεισμό.

Μια σοβαρή ζημιά μπορεί να προκαλέσει απώλεια εξοπλισμού, καταστροφή αποθεμάτων, έξοδα αποκατάστασης και πολυήμερη ή πολύμηνη διακοπή λειτουργίας, ανεξάρτητα από το ύψος του τζίρου.

Ποιοι κίνδυνοι πρέπει να περιλαμβάνονται;

Το υποχρεωτικό ασφαλιστήριο πρέπει να καλύπτει τουλάχιστον τους παρακάτω κινδύνους:

Η απλή αναγραφή των τριών κινδύνων δεν αρκεί. Χρειάζεται να ελεγχθούν επίσης τα όρια αποζημίωσης, οι απαλλαγές, οι εξαιρέσεις, τα ειδικά υποόρια και οι προϋποθέσεις ενεργοποίησης κάθε κάλυψης.

Τι σημαίνει το υποχρεωτικό 70%;

Η νομοθεσία προβλέπει ελάχιστη ασφαλιστική κάλυψη που αντιστοιχεί στο 70% της αξίας των περιουσιακών στοιχείων που υπάγονται στην υποχρέωση.

Το 70%, όμως, αποτελεί το ελάχιστο όριο συμμόρφωσης. Δεν σημαίνει ότι αυτό είναι απαραίτητα και το σωστό επίπεδο προστασίας για κάθε επιχείρηση.

Πριν καθοριστούν τα ασφαλισμένα κεφάλαια, πρέπει να υπολογιστούν οι σημερινές αξίες επισκευής ή αντικατάστασης. Η αντιγραφή των ποσών ενός παλιού συμβολαίου μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή υποασφάλιση.

Ποια περιουσιακά στοιχεία χρειάζονται έλεγχο;

Ανάλογα με τη δραστηριότητα και το ιδιοκτησιακό καθεστώς, πρέπει να ελεγχθούν:

• Οι ιδιόκτητες κτιριακές εγκαταστάσεις.
• Ο μηχανολογικός και ηλεκτρονικός εξοπλισμός.
• Τα μηχανήματα και τα μέσα παραγωγής.
• Οι πρώτες ύλες και τα ημιέτοιμα προϊόντα.
• Τα εμπορεύματα και τα αποθέματα.
• Οι βελτιώσεις που έγιναν σε μισθωμένο χώρο.
• Οι ειδικές εγκαταστάσεις της δραστηριότητας.

Σε μισθωμένες εγκαταστάσεις χρειάζεται σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στην ασφαλιστική ευθύνη του ιδιοκτήτη για το κτίριο και στα περιουσιακά στοιχεία, τον εξοπλισμό και τις βελτιώσεις που ανήκουν στην επιχείρηση.

Ποιο είναι το πρόστιμο μη συμμόρφωσης;

Για τις επιχειρήσεις που δεν συμμορφώνονται προβλέπεται αυτοτελές διοικητικό πρόστιμο ύψους 10.000 ευρώ.

Μετά την κοινοποίηση του προστίμου, η επιχείρηση οφείλει να ασφαλιστεί μέσα σε 30 ημέρες. Αν δεν συμμορφωθεί μέσα στη συγκεκριμένη προθεσμία, το πρόστιμο διπλασιάζεται.

Η μη συμμόρφωση, επομένως, δεν δημιουργεί μόνο κίνδυνο ανεπαρκούς αποζημίωσης. Δημιουργεί και άμεσο διοικητικό και οικονομικό κόστος.

Τι γίνεται αν μια επιχείρηση δεν μπορεί να ασφαλιστεί;

Προβλέπεται διαδικασία εξαίρεσης για επιχειρήσεις που δεν μπορούν να ασφαλιστούν για έναν ή περισσότερους κινδύνους ή για συγκεκριμένα στοιχεία του ενεργητικού τους.

Για την εξαίρεση απαιτούνται δύο αρνητικές απαντήσεις από διαφορετικές ασφαλιστικές εταιρείες. Η αρχική εξαίρεση μπορεί να ισχύσει για δύο έτη και, μετά από νέα αντίστοιχη διαδικασία, να καταστεί μόνιμη.

Οι αρνητικές απαντήσεις πρέπει να τεκμηριώνονται. Μία προφορική ενημέρωση ότι «δεν ασφαλίζεται» δεν αρκεί για τη διαδικασία εξαίρεσης.

Επτά στοιχεία που χρειάζονται πριν ζητηθούν προσφορές

1. Ο κύκλος εργασιών του προηγούμενου φορολογικού έτους.
2. Η χρήση και το ιδιοκτησιακό καθεστώς των εγκαταστάσεων.
3. Οι σημερινές αξίες κτιρίων, εξοπλισμού και αποθεμάτων.
4. Τα μέτρα πυροπροστασίας και τεχνικής ασφάλειας.
5. Το ιστορικό προηγούμενων ζημιών.
6. Οι καλύψεις, οι απαλλαγές και τα όρια του υπάρχοντος συμβολαίου.
7. Οι αλλαγές που έγιναν μετά την τελευταία ανανέωση.

Χωρίς αυτά τα στοιχεία, η σύγκριση προσφορών γίνεται κυρίως με βάση την τιμή. Δύο προγράμματα με παρόμοιο ασφάλιστρο μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικές απαλλαγές, εξαιρέσεις και προϋποθέσεις αποζημίωσης.

Για μια πιο αναλυτική αποτύπωση των κινδύνων μπορείτε να δείτε την υπηρεσία Business Risk Blueprint .

Συχνές ερωτήσεις

Η υποχρέωση αφορά επιχειρήσεις με ακριβώς 500.000 ευρώ έσοδα;

Η επίσημη ανακοίνωση εφαρμογής αναφέρεται σε επιχειρήσεις των οποίων τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα υπερβαίνουν τις 500.000 ευρώ. Ο έλεγχος πρέπει να γίνεται με βάση τα επίσημα στοιχεία του προηγούμενου φορολογικού έτους.

Αρκεί να ασφαλιστεί μόνο το 70%;

Το 70% αποτελεί το ελάχιστο όριο της υποχρέωσης. Η κατάλληλη ασφαλιστική αξία πρέπει να εξετάζεται με βάση το πραγματικό κόστος επισκευής ή αντικατάστασης και την οικονομική αντοχή της επιχείρησης.

Πρέπει να περιμένουμε την επόμενη ανανέωση;

Όχι απαραίτητα. Αν το υπάρχον ασφαλιστήριο δεν περιλαμβάνει τους απαιτούμενους κινδύνους ή εμφανίζει παλιά ασφαλισμένα κεφάλαια και σημαντικά κενά, χρειάζεται έλεγχος πριν από την κανονική ημερομηνία ανανέωσης.